Bilim insanları, atık sularda sıkça rastlanan ve doğada bozunmadığı için “kalıcı kimyasallar” olarak adlandırılan tehlikeli maddelerin yeni bir kaynağını tespit etti. Yapılan araştırmalara göre, günlük hayatta yaygın olarak kullanılan tuvalet kağıtlarının kanserle ilişkilendirilen toksik PFAS maddelerini çevreye yaydığı belirlendi.
EVLERE KADAR UZANAN TEHDİT
Gelişmiş yangın söndürme köpüklerinde ve endüstriyel atıklarda bulunmasıyla bilinen bu kimyasallar; testis ve böbrek kanseri gibi ciddi sağlık sorunlarıyla ilişkilendiriliyor. Binlerce farklı türü bulunan PFAS bileşikleri, ev eşyalarından kozmetik ürünlerine kadar pek çok alanda kullanılmakta ve kullanım sonrası doğrudan kanalizasyon sistemlerine karışıyor.
TUVALET KAĞITLARI BU KİMYASALI TAŞIYOR
Florida Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü’nden Prof. Timothy Townsend liderliğindeki araştırmacılar, banyo ürünlerinin üretim süreçlerini inceledi. Odunun kağıt hamuruna dönüştürülmesi aşamasında verimliliği artırmak amacıyla “ıslatıcı madde” olarak kullanılan PFAS’ların, kağıt fabrikalarını başlıca kirlilik kaynağı haline getirdiği belirlendi. İncelemelerde, hem standart ürünlerin hem de geri dönüştürülmüş liflerle üretilen tuvalet kağıtlarının bu kimyasalı içerdiği saptandı.
ÜLKELERE GÖRE KİRLİLİK ORANLARI
Araştırma ekibi; Kuzey, Güney ve Orta Amerika’nın yanı sıra Afrika ve Batı Avrupa’da satılan tuvalet kağıdı markalarını inceledi. Atık su çamuru örnekleriyle karşılaştırılan analizlerde, vücutta potansiyel olarak kanserojen maddelere dönüşebilen “diPAP” bileşiklerine rastlandı.
Elde edilen veriler, kanalizasyondaki diPAP kirliliğinde tuvalet kağıdı kaynaklı payın ülkelere göre belirgin farklılıklar gösterdiğini ortaya koydu: Fransa, kanalizasyondaki diPAP kirliliğinin %89’u tuvalet kağıdı kaynaklıdır.
İsveç, kanalizasyondaki diPAP kirliliğinin %35’i tuvalet kağıdı kaynaklıdır. ABD ve Kanada, kanalizasyondaki diPAP kirliliğinin %4’ü tuvalet kağıdı kaynaklıdır.
Uzmanlar, Kuzey Amerika’daki düşük oranın, bölgedeki kozmetik, tekstil ve gıda ambalajları gibi diğer PFAS kaynaklarının yoğunluğundan kaynaklandığına dikkat çekti.
GIDA ZİNCİRİNE SIZIYOR
Atık suların ve arıtma çamurlarının sıklıkla tarımsal sulamada kullanılması, kirliliğin gıda zincirine sızma riskini artırıyor. Araştırmacılar, bu tür tespitlerin ilerleyen dönemde atık yönetim politikalarını ve yasal düzenlemeleri şekillendirmede kritik rol oynayacağını belirtildi.
